|
Beim staatlichen Weiheacte ist die Zuziehung eines Pontifex, wenn auch nicht gesetzlich vorgeschrieben, so doch im Interesse der Correctheit und Unanfechtbarkeit der Handlung durchaus üblich (Inst. II 1, 8 sacra sunt quae rite et per pontifices deo consecrata sunt); nur ist die Auffassung, als sei der ganze Act ein gegenseitiges Rechtsgeschäft, bei welchem der dedicierende Magistrat die weihende Gemeinde, der Pontifex die empfangende Gottheit vertrete (Marquardt St.-V. III 269ff., vgl. auch Lübbert Commentat. pontificales 20ff.), nicht haltbar (A. Pernice S.-Ber. Akad. Berl. 1885, 1150ff.). Denn Magistrat und Pontifex sprechen nicht die als Frage und Antwort sich ergänzenden Formeln der Stipulation, sondern beide thun und reden das Gleiche, indem der Pontifex als Sachverständiger im ius divinum dem Magistrate sowohl die für die Dedication grundlegende symbolische Handlung des postem tenere (s. Art. Dedicatio) vormacht, als ihm die Dedicationsformel vorspricht. Sie sind also beide an demselben Acte in gleicher Richtung, nicht als Vertreter verschiedener Parteien beteiligt, und darum wird das Wort dedicare nicht nur vom Magistrate, sondern auch vom Pontifex gebraucht (Fest. ep. p. 88 fanum … quod dum pontifex dedicat, certa verba fatur. Plin. n. h. XI 174 [Metellus pontifex] meditatur in dedicanda aede Opi opiferae dicere), und das consecrare kommt durchaus nicht dem Pontifex speciell zu (weder Varro de l. l. VI 54 fana nominata, quae pontifices in sacrando fati sunt finem, noch Cic. de domo 119 verbone pontificis putetis … domum uniuscuiusque consecrari posse beweist etwas dafür), sondern tritt auf Grund der vollzogenen Dedication ein; der officielle Ausdruck ist aedis sacra a magistratu pontifice praeeunte dicendo dedicatur (Varro de l. l. VI 61) oder magistratus per pontificem dedicat (Cic. a. a. O. 120. 122; pro pontifice Liv. II 27, 5); die Formel, mit welcher der dedicierende Beamte den Beistand des Pontifex requiriert, giebt Cic. de domo 133: ades, Luculle, Servili, dum dedico domum Ciceronis, ut mihi praeeatis postemque teneatis. Der formlose private Weiheact entbehrt der Mitwirkung der Pontifices; ihm kommt aber auch der Name consecratio nicht im technischen Sinne zu, und wenn er doch hin und wieder dafür gebraucht wird (CIL XI 1322 I(ovi) O. M. … consecravit item dedicavit. Gruter 14, 16 = CIL XI 4174 Iovi O. M. … dedicavit et consecravit. CIL X 444, 21 cum pro salute optum[i] principis et domini i(nfra) s(cripti) fundi consecrat[i] sint; über CIL VI 360 s. o.), so geschieht das ebenso abusiv, wie wenn mit Bezug auf das Grab, das notorisch nicht zu den loca sacra, sondern zu den loca religiosa gehört, von consecratio geredet wird (Cic. ad Att. XII 19, 1 vom Grabmal der Tullia: sed ineunda nobis ratio est, quemadmodum in omni mutatione … illud quasi consecratum remanere possit; vgl. 18, 1 profecto illam consecrabo omni genere monimentorum. CIL VI 16033 haec aedificia propria comparata facta dicataq(ue) sunt monumenti sive sepulchrum est et ollarum quae in his aedificiis insunt et consecratae sunt religionisq(ue) earum causa. CIL VI 9671 aram posuit sibi consecravit dedicavitque libertisque suis posterisque eorum).
|